“Çürük raporu” halk arasında askerliğe elverişsiz olarak tıbben tespit edilen kişilere verilen rapora denilen yaygın addır. Resmi adı “Askerliğe Elverişli Değildir” olan bu rapor, TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği’nin EK-A listesindeki hastalık ve sakatlıklar sebebiyle askerlik yapamayacağı anlaşılan kişilere verilir. Rapor sahibi askerlik yapma yükümlülüğünden tamamen muaf olur, bedelli askerlik ödemesine de gerek kalmaz.
Bu rehber hangi hastalıklar çürük raporu sağlar, nereden ve nasıl alınır, sağlık kurulu süreci, itiraz prosedürü ve sahte rapor cezaları konularını detaylıca anlatır.
Çürük Raporu Veren Hastalık Kategorileri
| Kategori | Örnekler |
|---|---|
| Sinir sistemi | Epilepsi, ileri düzey migren, kalıcı paralizi, ciddi nöropati |
| Psikiyatrik | Şizofreni, ileri bipolar, panik bozukluğu (yetersiz tedavi yanıtı), ağır depresyon |
| Kardiyovasküler | Doğumsal kalp hastalığı, kontrolsüz hipertansiyon, kalp yetmezliği |
| Solunum | Ağır astım, KOAH, kistik fibrozis |
| Endokrin | Tip 1 diyabet (insülin bağımlı), kontrolsüz tiroid bozuklukları |
| Ortopedik | Bel/diz/omuz protezi, skolyoz (>40°), ileri ayak deformasyonu |
| Görme | Tek gözden ileri görme kaybı, ağır miyop (-9D üstü), retina dekolmanı |
| İşitme | İleri düzeyde sağırlık (40 dB+), tek kulağa total sağırlık + diğer düşük |
| Sindirim | Crohn hastalığı, ülseratif kolit, karaciğer sirozu |
| Üriner | Tek böbrek + fonksiyon kaybı, kronik böbrek yetmezliği |
| Kanser | Tüm kanser türleri (geçirilmiş + halen tedavi gören) |
| Kan hastalıkları | Akdeniz anemisi (talasemi major), hemofili, lösemi |
| Cilt | Ağır psoriasis, ileri vitiligo (yüz/eller dahil), ağır egzama |
| Genetik | Down sendromu, Marfan, ileri kistik fibrozis, kas distrofisi |
Önemli: Bu liste özet olup yönetmeliğin tam metni MSB resmi sitesinde yayınlanmıştır. Doktorunuzla görüşerek raporunuzun hangi maddeye girdiği değerlendirilmelidir.
Rapor Süreci
Çürük rapor başvuru süreci
- 1İlk Muayene
Aile hekimi veya devlet hastanesinden birinci kademe muayene.
- 2Sevk
Şüpheli durum varsa askerlik şubesi tarafından **asker hastanesine** sevk edilir.
- 3Asker Hastanesi
GATA, Mevki Hastanesi, vb. askeri sağlık kurumunda detaylı muayene.
- 4Sağlık Kurulu
En az 3 doktordan oluşan kurul vakayı değerlendirir.
- 5Karar
”Askerliğe Elverişlidir / Erteleme / Elverişsiz” şeklinde karar.
- 6Bildirim
Sonuç askerlik şubesine gönderilir, e-Devlet’e işlenir.
- 7Tebligat
Onaylanan rapor postayla evinize yollanır.
Hangi Hastaneler Rapor Verebilir?
Resmi rapor verme yetkisi olan kurumlar
Gerekli Belgeler
Rapor başvurusunda gerekli evraklar
Karar Türleri
| Karar | Anlamı |
|---|---|
| Askerliğe Elverişlidir | Sağlık durumu uygun, normal askerlik yapacak |
| Geçici Elverişsiz | Tedavi sonrası tekrar muayene gerekir (genelde 1-2 yıl) |
| Askerliğe Elverişli Değildir | Çürük raporu — askerlikten tamamen muaf |
| Sınırlı Görev | Belirli birliklerde hafif görevle askerlik (modern uygulamada nadir) |
İtiraz Süreci
İlk muayenede “Elverişlidir” kararı çıkarsa veya raporunuz beklediğinizden farklıysa itiraz edebilirsiniz:
İtiraz başvuru süreci
- 1Süre
Tebliğden itibaren **15 gün** içinde itiraz dilekçesi.
- 2Dilekçe
Şubeye yazılı başvuru, gerekçe ve ek tıbbi raporlar.
- 3Üst Kurul
İtiraz, daha üst düzey sağlık kuruluna sevk edilir (genelde GATA).
- 4Yeni Muayene
Yeni doktor heyeti tüm tıbbi geçmişle yeniden muayene.
- 5Kesin Karar
İkinci karar **kesindir** (hukuki sürecin son aşaması).
Sahte Rapor Cezası
Çürük raporu için sahte belge düzenleme veya rüşvet askeri ceza kanununa girer:
| Suç | Ceza |
|---|---|
| Sahte rapor düzenleme | 2-5 yıl hapis (TCK 204) |
| Rüşvet (rapor için) | 4-12 yıl hapis (TCK 252) |
| Sahteciliğe yardım | 1-3 yıl hapis |
| Asker kaçaklığı (rapor sahteyse) | 6 ay – 2 yıl hapis |
| Diş kırma/parmak kesme (kasıtlı sakatlanma) | 6 ay – 2 yıl + askerlik devam |
Çürük Sonrası Haklar
Rapor onaylandıktan sonra:
- ✅ Askerlik yükümlülüğünüz tamamen sona erer
- ✅ Bedelli askerlik ödemenize gerek yok
- ✅ Yurt dışı çıkış engeli yok
- ✅ Memuriyet, polislik, hakimlik gibi devlet görevlerinde sınırlama yok (rapor sebebi engel teşkil etmediği sürece)
- ✅ Engelli statüsünden de yararlanabilirsiniz (raporda engelli kategorisi yazılıysa)
Çürük + Engelli Statüsü
Çürük raporu otomatik olarak engelli statüsü VERMEZ. Ancak:
- Aynı hastalık nedeniyle engellilik raporu ayrıca alınabilir
- Engelli kimliği vergi indirimi, parası, çocuk yardımı gibi hakları açar
- Detay: Engelli Aylığı Şartları
Sıkça Sorulan Sorular
Çürük raporu nereden alınır?
Asker hastanesi (GATA, Mevki) veya yetkili sivil hastanenin sağlık kurulundan alınabilir. Aile hekimi yeterli değildir.
Hangi hastalıklar çürük sayılır?
TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği EK-A listesindeki hastalıklar. Epilepsi, kanser, ileri kalp hastalıkları, ortopedik bozukluklar, psikiyatrik tanılar gibi.
Aile hekiminden çürük rapor alabilir miyim?
Hayır. Aile hekimi sadece ön muayene yapabilir. Çürük raporu için askeri veya yetkili sağlık kurulu gerekir.
Astım çürük rapor sağlar mı?
Astımın derecesine bağlı. Hafif astım askerlikten muaf değildir; ileri/ağır astım sağlık kurulu kararıyla muafiyet doğurabilir.
Görme bozukluğu için ne kadar diyoptri çürük sayılır?
-9 diyoptri ve üstü genelde elverişsiz raporu sağlar. Tek gözde ileri kayıp veya retina dekolmanı da geçerli.
Çürük raporu aldıktan sonra askerlik yapabilir miyim?
İsterseniz “gönüllü asker” olarak dilekçe verebilirsiniz; ancak rapor sebebiyle çoğu durumda kabul edilmez.
Sahte rapor için ceza nedir?
TCK 204 uyarınca 2-5 yıl hapis cezası ve para cezası verilir. Rüşvet varsa ek cezalar eklenir.
Rapor reddedilirse ne yapmalıyım?
15 gün içinde yazılı itiraz dilekçesiyle üst sağlık kuruluna başvurabilirsiniz.
Çürük rapor süresi ne kadar geçerli?
Kalıcı raporlar süresizdir. Geçici raporlar 1-2 yıl arası geçerlidir, süre sonunda yeniden muayene gerekir.
Yurt dışında çürük raporu alabilir miyim?
Hayır. Türk asker hastanelerinden veya yetkili Türk sağlık kurullarından alınmalıdır.
İlgili İçerikler
- Sağlık Tecili Şartları
- Askerlik Muafiyet Şartları
- Bedelli Askerlik Şartları
- Engelli Aylığı Şartları
- Engelli Emekliliği Şartları