Boşanma Şartları

Boşanma, Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 161-184. maddeleri kapsamında düzenlenen, eşler arasındaki evlilik birliğinin mahkeme kararıyla sonlandırılmasıdır. Türkiye’de anlaşmalı boşanma (TMK 166/3) ve çekişmeli boşanma olmak üzere iki tip boşanma vardır. Bu rehber, daha uzun ve karmaşık olan çekişmeli boşanma ve genel boşanma sebepleri üzerine odaklanır.

2026 itibarıyla çekişmeli boşanma davası 1-3 yıl sürebilir (istinaf/temyiz ile 5 yıla uzar). Avukat ücreti İstanbul Barosu tarifesine göre minimum 188.500 TL, mahkeme harcı + gider avansı toplamı yaklaşık 3.964 TL. Bu rehber, boşanma sebeplerini, davanın süreçlerini, mal paylaşımını, velayet kararlarını ve nafaka hesaplarını detaylıca anlatır.

Boşanma Türleri

Anlaşmalı boşanma için detay: Anlaşmalı Boşanma Şartları.

Boşanma Sebepleri (TMK)

Türk Medeni Kanunu’nda boşanma sebepleri özel sebepler ve genel sebepler olarak iki kategoriye ayrılır:

Özel (Sayılı) Sebepler

Genel Sebepler (TMK 166)

• TMK 166/1: Evlilik birliğinin temelinden sarsılması
• TMK 166/2: Ortak yaşamın sürdürülemeyecek hale gelmesi
• TMK 166/3: Anlaşmalı boşanma (1+ yıl evlilik şartı)
• TMK 166/son: Fiili ayrılık (3+ yıl ayrı yaşama)

Çekişmeli Boşanma Süreci

Çekişmeli Boşanma Davası Süreci

1. 1
   Avukat Tutma

   Aile hukuku konusunda uzman bir avukat bulun. Vekaletname noterden çıkartılır.

2. 2
   Boşanma Dilekçesi

   Avukat boşanma sebeplerini, talepleri (nafaka, velayet, tazminat, mal paylaşımı) içeren dilekçe hazırlar.

3. 3
   Mahkemeye Başvuru

   Aile Mahkemesi’ne başvuru yapılır. Eşin son ikametgâhındaki mahkeme yetkilidir.

4. 4
   Tedbir Kararı

   Geçici nafaka, velayet, mal kaçırma yasağı gibi acil tedbirler talep edilebilir.

5. 5
   Tebligat

   Davalı eşe dava tebliğ edilir. 2 hafta içinde cevap dilekçesi vermelidir.

6. 6
   Cevap ve Karşı Dava

   Davalı yanıt verir; gerekirse karşı dava açar.

7. 7
   Ön İnceleme

   Mahkeme tarafları çağırır, anlaşma fırsatı verilir.

8. 8
   Tahkikat

   Tanıklar dinlenir, deliller incelenir, bilirkişi raporları alınır. En uzun süreçtir.

9. 9
   Sözlü Yargılama

   Avukatlar son savunmalarını yapar.

10. 10
    Karar

    Hâkim kararı açıklar. Kim haklı/kusurlu, nafaka, velayet, tazminat belirlenir.

11. 11
    İstinaf/Temyiz

    Karar tatmin etmezse 14 gün içinde istinafa, 14 gün içinde Yargıtay’a taşınır.

12. 12
    Kesinleşme

    Karar kesinleştiğinde nüfusa tescil edilir, medeni durum güncellenir.

Mahkeme Masrafları (2026)

Avukatsız boşanma: Kanunen mümkün, ama önerilmez. Karmaşık süreçte yetersiz savunma, hak kaybına yol açabilir.

Mal Paylaşımı

Yasal Mal Rejimi: Edinilmiş Mallara Katılma

2002’den sonra evlenen eşler için otomatik uygulanır (sözleşme yoksa).

Paylaşım Kuralları

• Evlilik öncesi mallar: Kişiseldir, paylaşılmaz
• Evlilik sırasında edinilen mallar: %50/%50 eşit paylaşılır
• Miras / bağış: Kişiseldir, paylaşılmaz (gelir kısmı evlilik içinde edinilmiş sayılır)
• Manevi tazminat: Kişiseldir
• Maaş + birikim: Evlilik içinde edinilenler paylaşılır

Mal Paylaşımı Davası

Boşanma davasından ayrı olarak açılır. Ücreti, talep edilen malın değerine göre nispi harçla hesaplanır.

Velayet ve Çocuk Hakları

Velayet kararında dikkate alınanlar

• – Çocuğun yaşı (genelde 12+ kendi tercihi alınır)
• – Anne ve babanın çalışma durumu, gelir seviyesi
• – Konaklama uygunluğu (ev, mahalle güvenliği)
• – Çocuğun eğitimine yakınlık
• – Şiddet veya bağımlılık geçmişi
• – Çocukla psikolojik ilişki (gerekirse uzman raporu)

Genel kural: Çocuğun yararı esas alınır. Anneye verilme oranı yüksek (%70+) olsa da, son yıllarda babaya verilme artmıştır.

Kişisel İlişki Düzenlemesi

Velayeti almayan ebeveyn için:

• Hafta içi görüşme (Çarşamba/Cuma yaygın)
• Hafta sonu yatılı (Cumartesi-Pazar)
• Resmi tatiller, yarıyıl/yaz tatili paylaşımı
• Bayramlar (Ramazan, Kurban) paylaşımı
• Telefon/video görüşme

Nafaka Türleri

Yoksulluk nafakası tartışması: Türkiye’de boşandıktan sonra ömür boyu nafaka olabilmesi son yıllarda eleştirilen bir konudur. Yargıtay ve uygulamada belirli süreli nafaka uygulamaları artmıştır.

Tazminat (TMK 174-175)

Tazminat kusurlu olmayan eşin lehine, kusurlu eşten alınır.

Yargı Sürecinde Kusur Tespiti

Çekişmeli boşanmada hâkim her iki tarafın kusur derecesini tespit eder:

• Tam kusur: Boşanmaya tek tarafın neden olması
• Müşterek kusur: Her iki tarafın da kusurlu olması
• Daha az kusurlu: Bir taraf nispeten daha az kusurlu

Kusur derecesi tazminat ve nafaka kararlarını etkiler.

Yurtdışında Yaşayan Eş

Yurtdışında yaşayan eşin durumu:

• Türk konsolosluğu üzerinden tebligat yapılır
• Çevrimiçi (UYAP) duruşmaya katılım mümkündür
• Yurtdışında alınmış boşanma kararı Türkiye’de tanınma ve tenfiz davası ile geçerli kılınır

Boşanma Sonrası Hukuki Etkiler

Boşanmanın resmi sonuçları

• – Medeni durum “evli”den “boşanmış”a değişir
• – Eski eşten miras hakkı sona erer
• – Mal rejimi sonlanır, mal paylaşımı yapılır
• – Eski eş soyadı kullanma kararı (kadın için isteğe bağlı)
• – SGK üzerinden eş aylığı durumu tartışılabilir hale gelir
• – Velayet ve nafaka yükümlülükleri devam eder
• – Vergi mükellefliği (ayrı beyan)
• – Boşanılan eş ile yeniden evlenmek mümkündür

Anlaşmalı vs Çekişmeli Hangisini Seçmeli?

Anlaşmalı boşanma daha uygun:

• – Eşlerle nafaka, velayet, mal paylaşımı konusunda anlaşma sağlanabiliyorsa
• – Süre ve maliyetten tasarruf etmek isteniyorsa
• – Çocukların travma yaşamaması öncelikse
• – Karşılıklı saygı korunabiliyorsa

Çekişmeli boşanma gerekli:

• – Eş anlaşmaya yanaşmıyorsa
• – Şiddet, taciz, ihanet gibi ağır kusurlar varsa
• – Haklı tarafın tazminat talebi varsa
• – Velayette ortak görüş yoksa
• – Mal kaçırma şüphesi varsa

Sıkça Sorulan Sorular

Eşim boşanmak istemiyor, yine boşanabilir miyim?

Evet. Çekişmeli dava açabilirsiniz. Mahkeme TMK kapsamında boşanma sebebi tespit ederse karşı tarafın iradesi olmadan da boşanma kararı verir.

Yurtdışında nikah, boşanmayı Türkiye’de yapabilir miyim?

Yabancı ülkede yapılan nikah Türkiye’de tescil edilmişse evet. Türk mahkemelerinde dava açılabilir.

1 yıldan az evliyim, anlaşmalı yapamaz mıyım?

Doğru. Anlaşmalı boşanma için 1 tam yıl evlilik şartı vardır. Kısa süreli evliliklerde çekişmeli yol gerekir.

Eşim mal kaçırıyor, ne yapmalıyım?

İhtiyati tedbir başvurusu yapılır. Mahkeme banka hesaplarını dondurma, taşınmaz satışını yasaklama gibi önlem alabilir.

Velayet alamadım, nafaka ödüyorum, görüşme hakkım kısıtlandı, ne yapmalıyım?

Görüşme hakkı yasal hak. Mahkemenin belirlediği günlere göre tanışma sağlanır. Kısıtlanırsa İcra Mahkemesi’ne başvurulur.

Boşandım, eski eşim ödenen nafakayı zamlamak istiyor, kabul etmek zorunda mıyım?

Hayır. Mahkemeye nafaka artırım davası açar. Ekonomik durum değişikliğine göre artış olabilir.

Avukatsız boşanma yapabilir miyim?

Yasal olarak mümkün, pratikte risklidir. Uygulamada anlaşmalıda da avukat tavsiye edilir, çekişmelide neredeyse zorunludur.

Boşanma sırasında ev kira anlaşmazlığı yaşıyoruz, ayrı dava mı?

Anlaşmalı boşanma protokolü içinde çözülebilir. Çekişmelide ayrı asıyl davaya konu olabilir.

Boşandığım eşim ile yeniden evlenebilir miyim?

Evet. Türk hukukunda ek bir sınırlama yoktur. Resmi nikah tekrar yapılır.

Çekişmeli boşanma ne kadar sürer?

Ortalama 1-3 yıl, deliller ve mahkeme yoğunluğuna göre. İstinaf/temyiz aşamasında 5 yıla uzayabilir.

İlgili İçerikler

• Anlaşmalı Boşanma Şartları
• Velayet Şartları
• Nafaka Şartları
• Türk Vatandaşlığı Kazanma Şartları
• Evlilik Yoluyla Vatandaşlık Şartları