Nafaka Şartları ve Hesaplanması

Nafaka, boşanma süreci ve sonrasında veya aile hukukundan doğan haller kapsamında, maddi olarak güçsüz tarafa veya çocuğa ödenen periyodik para desteğidir. Türk Medeni Kanunu’nun 175-184. maddeleri kapsamında düzenlenir. Türkiye’de dört ana nafaka türü vardır: tedbir nafakası (dava sürecinde), iştirak nafakası (çocuk için), yoksulluk nafakası (eşler arası, boşanma sonrası), ve yardım nafakası (yakın akrabalar arası).

2026 itibarıyla TÜFE artışları nafaka miktarlarını da etkiliyor; mevcut nafakaların artış davası ile yıllık güncellemesi yaygın. Yoksulluk nafakasının ömür boyu olması Türkiye’de tartışmalı bir konu — son yıllarda belirli süreli uygulamalar artmıştır. Bu rehber, nafaka türlerini, hesaplamasını, süresini ve değiştirme süreçlerini detaylıca anlatır.

Nafaka Türleri

1) Tedbir Nafakası

Boşanma davası süresince geçici olarak verilen nafaka. Davayı açtığınız anda mahkemeden talep edilebilir.

Şartlar

• Aktif boşanma davası
• Geçici ekonomik tedbir gerekliliği
• Eş + çocuklar için ayrı ayrı belirlenir

Süre

• Davanın kesinleşmesine kadar
• Karar verildiğinde tedbir nafakası yoksulluk veya iştirak nafakasına dönüşür

2) İştirak Nafakası (Çocuk Nafakası)

Velayeti almayan ebeveynin çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katkısı.

Şartlar

• Çocuk için açık velayet kararı
• Velayeti almayan ebeveynin geliri var
• Çocuğun ihtiyaçlarına orantılı

Süre

• Çocuk 18 yaşına kadar
• Öğrenci ise 25 yaşa kadar uzayabilir
• Mahkeme süreyi belirleyebilir

2026 Tipik Tutarları (Çocuk Başına)

Hesaplama mantığı: Mahkeme, ödeyecek kişinin gelirinin %20-30‘u ile çocuğun ihtiyaçlarını dengeler. Yüksek gelirde bir çocuk için bile 15.000+ TL uygulanabilir.

3) Yoksulluk Nafakası

Boşanma sonrası ekonomik zorluk yaşayacak eşe verilen nafaka. Türkiye’de tartışmalı; ömür boyu sürebilir.

Şartlar

Yoksulluk nafakası şartları

• – Boşanma sonrası eşin yoksul duruma düşmesi (somut)
• – Eşin kusurun nafaka almasına engel olmaması
• – Ödeyecek kişinin mali durumunun uygun olması
• – Çalışmama veya çalışamama hali kanıtlanması

Süre

• Genelde belirsiz (ömür boyu)
• Sona erme halleri:

– Yararlanan eşin yeniden evlenmesi
– Yararlananın vefatı
– Yararlananın yoksulluk halinin sona ermesi (yeni iş, miras vb.)
– Ödeyenin vefatı
– Mahkeme tarafından süreli verilmesi (son yıllarda artıyor)

Ömür Boyu Tartışması

Yoksulluk nafakasının ömür boyu olması, Türkiye’de tartışmalı bir konu. Eleştiriler:

• Genç boşanmış kadınlar için “ömür boyu” hak doğuyor
• Erkek tarafı uzun yıllar mali yük altında
• Yargıtay son yıllarda belirli süreli kararları artırıyor

4) Yardım Nafakası

Yakın akrabalar arasında maddi durum güçsüzleşen kişiye verilen nafaka. Boşanma ile ilgili değildir.

Kapsam

• Anne-baba ↔ çocuk
• Büyükanne/büyükbaba ↔ torun
• Kardeşler arası (sınırlı durumlarda)

Şartlar

• Yakın akraba olmak
• Akrabanın yoksulluk içinde olması
• Talep edilenin maddi gücünün yeterli olması

Nafaka Hesaplaması

Mahkeme nafaka miktarını belirlerken:

Hesaplamada dikkate alınanlar

• – Ödeyecek kişinin **net aylık geliri**
• – Yararlananın **ihtiyaçları** (kira, gıda, eğitim, sağlık)
• – Çocuğun yaşı, eğitim durumu, özel durumlar
• – Ödeyenin başka yükümlülükleri (diğer çocuklar, eski eş)
• – Hayat standardı (boşanma öncesi)
• – Bölgesel ekonomik koşullar
• – Enflasyon

TÜFE Artırımı

Nafakalar mahkeme kararında TÜFE’ye göre yıllık artırım ile düzenlenir:

Mahkeme kararında otomatik TÜFE ile artırım maddesi yoksa artırma davası açmak gerekir.

Nafaka Vermemenin Sonuçları

Ödenmeyen nafakalar için:

• İcra Mahkemesi’ne icra takibi
• Maaştan kesinti (yasal hak)
• Hapis cezası (TCK md. 232: nafaka yükümlülüğüne aykırılık) — 3 ay – 1 yıl
• Yurtdışı çıkış yasağı uygulanabilir
• Banka hesaplarına haciz

Vergi ve Muafiyet

Nafaka:

• Gelir vergisinden muaftır (Gelir Vergisi Kanunu md. 25)
• Damga vergisi, SGK kesilmez
• Haczedilemez (eldeki para olarak)
• Yararlanana gelir kabul edilmez

Sıkça Sorulan Sorular

Çalışıyorum, yoksulluk nafakası talep edebilir miyim?

Çalışıyor olmak çoğunlukla yoksulluk nafakasına engel değildir. Geliriniz yetersizse veya yaşam standartı düşüklüğü kanıtlanırsa talep edilebilir.

Eski eşim yeniden evlendi, nafaka durur mu?

Evet, yoksulluk nafakası yeniden evlilikle otomatik durur. İştirak nafakası ise devam eder (çocuk için).

Çocuğum 19 yaşında, üniversite öğrencisi, nafaka devam eder mi?

Evet, eğitim devam ettiği sürece 25 yaşa kadar uzayabilir.

Maaşım düştü, nafakamı azaltabilir miyim?

Nafaka azaltma davası açabilirsiniz. Gelir kaybınızı (işsizlik, gelir azalması) kanıtlamanız gerekir.

İşsiz kaldım, nafakayı ödemezsem ne olur?

İcra takibi başlar; ödememe kasıtlı ise hapis cezası riski var. Mahkemeye başvurarak geçici azaltma talep edin.

Çocuğum benimle yaşıyor, eski eşim nafaka istemiyor, ödemek zorunda mıyım?

Evet. İştirak nafakası çocuğun hakkıdır; eski eş feragat edemez. Çocuk reşit olunca kendi adına dava açabilir.

Boşandık, nafaka kararı verilmedi, sonradan isteyebilir miyim?

Yoksulluk için sonradan dava açılabilir. İştirak için her zaman talep edilebilir.

Yoksulluk nafakasının ömür boyu olması adil mi?

Tartışmalıdır. Son yıllarda mahkemeler **belirli süreli** (5-10 yıl gibi) kararlar veriyor. Yargıtay içtihatları bu yöne kayıyor.

Yurtdışında yaşıyorum, nafakayı ödemem zorlaşır mı?

Hayır. Türkiye-yabancı ülke nafaka anlaşmaları var; uluslararası icra mümkün.

Nafaka miktarı çok yüksek geliyor, itiraz edebilir miyim?

Evet, **azaltma davası** ile mahkemeye başvurun. Geliriniz, yükümlülükleriniz dengelenir.

İlgili İçerikler

• Boşanma Şartları
• Anlaşmalı Boşanma Şartları
• Velayet Şartları
• Doğum Yardımı Şartları
• SYDV Yardımı Şartları