ALES (Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı), Türkiye’de yüksek lisans, doktora, sanatta yeterlilik ve akademik personel kadrosu için ÖSYM (Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi) tarafından düzenlenen ulusal düzeyde bir merkezi sınavdır. Sınav sayısal, sözel ve eşit ağırlık olmak üzere üç ayrı puan türü hesaplar. ALES puanı 3 yıl geçerlidir; bu süre içinde aynı puan farklı başvurularda kullanılabilir. 2026 itibarıyla yılda 3 dönem uygulanır (ALES-1, ALES-2, ALES-3).
Bu rehber 2026 ALES başvuru şartları, sınav formatı, puan türleri, geçerlilik süresi, başvuru süreci, ücretler ve hazırlık ipuçları‘nı detaylıca açıklar.
ALES’in Önemi ve Kullanım Alanları
| Kullanım Amacı | ALES Şartı |
|---|---|
| Yüksek lisans (tezli/tezsiz) | 55-75 puan (programa göre) |
| Doktora | 60-80 puan |
| Sanatta yeterlilik | 55-75 puan |
| Akademik personel atama (Arş.Gör.) | 70+ puan zorunlu (genelde 75+) |
| Öğretim Görevlisi | 70+ puan |
| Yardımcı Doçent / Doçent | Önceki ALES yeterli (kadrolu) |
| Yatay/Dikey geçiş (lisansüstü) | Programa göre |
| Yurt dışı bursları | Bazı programlar ALES istemez (TOEFL/GRE yeterli) |
Başvuru Şartları
ALES başvuru şartları
Sınav Formatı
| Bölüm | Soru Sayısı | Süre |
|---|---|---|
| Sayısal Bölüm | 40 soru | Tek oturum, toplam 150 dakika |
| Sözel Bölüm | 40 soru | — |
| Toplam | 80 soru | 150 dakika |
Soru Konuları
| Bölüm | Konular |
|---|---|
| Sayısal | Temel matematik, problem çözme, denklemler, geometri, sayısal akıl yürütme |
| Sözel | Sözel mantık, paragraf, cümle bilgisi, eş anlam, kelime ilişkileri |
| Mantık (sayısal+sözel) | Diyagram, mantık problemleri, yorum |
Puan Türleri Hesaplama
| Puan Türü | Sayısal Ağırlık | Sözel Ağırlık |
|---|---|---|
| ALES Sayısal (SAY) | %70 | %30 |
| ALES Sözel (SÖZ) | %30 | %70 |
| ALES Eşit Ağırlık (EA) | %50 | %50 |
Strateji: Bir adayın 3 puan türü de hesaplanır; başvuracağı program hangi tür istiyorsa o kullanılır.
ALES Geçerlilik Süresi
ALES geçerlilik kuralları
Başvuru Süreci
ALES başvuru adımları
- 1Aday Sayfası
ais.osym.gov.tr → Aday İşlemleri Sistemi.
- 2Üyelik
Daha önce kayıtlı değilseniz aday kaydı.
- 3Başvuru Açılışı
ÖSYM her dönem başvuru tarihlerini ilan eder.
- 4Bilgi Doğrulama
Lisans diploma bilgileri YÖKSİS’ten doğrulanır.
- 5Sınav Merkezi Seçimi
Tercih ettiğiniz şehri seçin (~80 il).
- 6Engelli Başvurusu
Varsa belge yükleyin (özel düzenleme).
- 7Ücret Ödeme
Banka veya kredi kartıyla.
- 8Sınav Giriş Belgesi
Sınavdan 1 hafta önce ÖSYM yayınlar (yazdırılır).
- 9Sınava Girme
Belirlenen tarih ve merkez.
- 10Sonuç
Sınavdan 3-4 hafta sonra açıklanır.
Ücretler (2026)
| Kalem | Tutar (Tahmini) |
|---|---|
| Standart başvuru | ~750 TL |
| Şehir değişiklik | ~50 TL |
| Geç başvuru | ~200 TL ek |
| Sonuç belgesi | Ücretsiz (ais.osym.gov.tr’den) |
| Ücret iadesi | Sınava girilmezse iade yok |
| Engelli aday | Genelde aynı ücret (özel düzenleme) |
Sınav Günü Kuralları
Sınav günü dikkat edilecekler
Puanlama
| Konu | Detay |
|---|---|
| Maksimum puan | 100 |
| Doğru / Yanlış | Yanlış cevap doğruyu götürür (1 yanlış = 1 doğru götürür değil, formül üzerinden) |
| Boş bırakma | Etkili strateji (yanlış riskine karşı) |
| Net hesaplama | Doğru – Yanlış/4 (yaklaşık) |
| Standart sapma | ÖSYM her dönem standart sapmaya göre puan hesaplar |
| Ham puan | Sayısal + Sözel ham puanlar |
| Türlere ayırma | Ham puanların ağırlıklı dönüşümü |
Yüksek Lisans / Doktora İçin Gereken ALES
| Program | Tipik ALES Eşiği |
|---|---|
| Tezli yüksek lisans | 55+ ilgili puan türünden |
| Tezsiz yüksek lisans | 55+ (genelde uzaktan) |
| Doktora | 60-65 (üniversiteye göre) |
| Sanatta yeterlilik | 55-65 |
| Doçentlik beklerken kullanım | 70+ |
| Yardımcı Doçentlik | 70+ |
| Akademik kadro Arş.Gör. | 75+ (genelde) |
| Öğretim Görevlisi | 70+ (programa göre) |
Akademik Personel Atamada ALES
Akademik personel atamada ALES kullanımı
Hazırlık Stratejisi
ALES hazırlık ipuçları
Sık Yapılan Hatalar
ALES'te sık yapılan hatalar
Engelli Adaylara Düzenleme
| Engelli Türü | Düzenleme |
|---|---|
| Görme engelli | Büyük puntolu soru kitabı, ekstra süre |
| İşitme engelli | Tam sessiz oda |
| Bedensel engelli | Asansörlü merkez, oturma düzenlenmiş |
| Disleksi | Ekstra süre (rapor ile) |
| Kronik hastalık | İlaç bulundurma izni |
Sıkça Sorulan Sorular
ALES yılda kaç kez yapılır?
Yılda **3 dönem**: ALES-1 (Mart), ALES-2 (Temmuz), ALES-3 (Kasım). En yüksek puanı kullanma hakkı vardır.
ALES puanı kaç yıl geçerli?
**3 yıl**. Sınav tarihinden itibaren 3 yıl boyunca farklı başvurularda kullanılabilir. Süre dolduğunda yeni sınava girmek gerekir.
Hangi puan türü hangi programa?
**SAY** mühendislik, fen, sağlık; **SÖZ** sosyal bilimler, hukuk, dil; **EA** iktisat, işletme, eğitim alanları. Programın puan tercihi katalogda belirtilir.
Yüksek lisans için kaç puan yeterli?
Genelde **55+** ilgili türden. Üniversite ve programa göre değişir; tezli yüksek lisans 55-65, doktora 60-75 arası eşiklerle başvuru kabul edilir.
Son sınıf öğrencisiyim, ALES’e girebilir miyim?
Evet, son sınıf öğrencisi başvurabilir. Ancak başvurduğu program için **mezuniyet** sırasında diploma şartı vardır; yüksek lisans/doktora başvurusunda diploma sunmanız gerekir.
ALES sınav formatı nasıl?
Test usulü, **80 soru** (40 sayısal + 40 sözel), **150 dakika**. Sayısal-sözel ağırlık değişerek 3 puan türü oluşur.
Kaç doğru ile 70 puan alınır?
Yaklaşık **55-60 doğru** ile 70 puan civarına ulaşılır. Yanlışlar doğruları götürür (formül var). Standart sapma + güçlük katsayısı dönem değişir.
Akademik kadro için kaç puan?
Araştırma Görevlisi atamasında **70+ puan** genel taban; ancak rekabetçi üniversitelerde **80+** istenir. Üniversitenin ilanını takip edin.
ALES + YDS + jüri ne demek?
Akademik personel atamasında en yaygın formül. Belirli oranlarda ALES + Yabancı Dil Sınavı (YDS/YÖKDİL/TOEFL) + jüri puanları toplanır, en yüksek puanlı seçilir.
ALES’e hangi belgelerle gelinir?
**ÖSYM Sınav Giriş Belgesi** (yazılı), **geçerli kimlik** (yeni T.C. kimlik, ehliyet, pasaport) ve siyah kalem. Cep telefonu, akıllı saat, hesap makinesi yasak.
ALES’i geçemezsem ne olur?
Geçer-kalır sınavı değildir; **puan alırsınız**. Programınızın istediği eşiğin altında kalırsanız o programa başvuramazsınız. Bir sonraki dönem tekrar girebilirsiniz.
Yüksek lisans için ALES istemeyen üniversite var mı?
Evet, bazı vakıf üniversiteleri ve uzaktan eğitim programları **ALES istemiyor**. Genelde tezli yüksek lisans için ALES standart, tezsiz programlar daha esnek.