Devlet memurluğu, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu çerçevesinde düzenlenen kamu görevlerini ifa eden, sürekli ve düzenli istihdam türüdür. Türkiye’de yaklaşık 4 milyon kamu çalışanından önemli bir kısmı 657 sayılı kanun kapsamındaki memurlar oluşturur. Memur olmanın ana yolu KPSS sınavından yeterli puan almak, ardından ÖSYM merkezi atama veya kurum açık ataması ile bir kadroya yerleşmektir.
2026 yılında Türkiye’de yaklaşık 5.000 memur merkezi atama ile alınacak; bunun yanında kurumlar bağımsız olarak öğretmen, hâkim, polis, mühendis vb. atamalar yapacak. KPSS puanları lise mezunları için P94, ön lisans için P93, lisans için P3 olarak kullanılır. Bu rehber, memurluğun temel şartlarını, kadro türlerini, atama süreçlerini ve özlük haklarını detaylıca anlatır.
657 Sayılı Kanun’un Genel Şartları
Kanunun 48. maddesi genel şartları belirler:
Memur olmak için genel şartlar
Engel Teşkil Eden Suçlar (657 SK md. 48/A-5)
Aşağıdaki suçlardan mahkum olanlar memur olamaz:
- Türk Ceza Kanunu’nun 53. maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile, kasten işlenen suçtan 1 yıl veya daha fazla hapis cezası alanlar
- Affa uğramış olsa bile şu suçlardan mahkum olanlar:
– Devletin güvenliğine karşı suçlar
– Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar
– Zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma
– Hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma
– Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık
Eğitim Şartları
Eğitim düzeyi atanılacak kadroya göre değişir:
| Eğitim Düzeyi | Hangi Kadrolara Atanabilir | KPSS Puan Türü |
|---|---|---|
| İlkokul / Ortaokul | Sınırlı (genelde işçi, sözleşmeli) | — |
| Lise | Memurluk (B grubu, hizmetli, yardımcı) | P94 |
| Ön Lisans | Memurluk + bazı uzman kadrolar | P93 |
| Lisans | Tüm B grubu kadrolar + öğretmenlik + uzman | P3 |
| Yüksek Lisans | Akademik kadrolar + bazı özel uzman | P3 |
| Doktora | Akademik kariyer + bazı yüksek uzman | P3 |
Yaş Şartları
| Atama Türü | Üst Yaş Sınırı |
|---|---|
| KPSS merkezi atama (B grubu) | YOK (kadro nitelikleri farklı belirleyebilir) |
| Polislik (POMEM) | 30 |
| PMYO (lise mezunu için) | 26 |
| Subaylık | 26-30 (programa göre) |
| Öğretmenlik (ilk atama) | YOK (KPSS yeterli) |
| Adli yargı hâkim adaylığı | 35 (avukat olmayan), 45 (avukatlık deneyimli) |
| Diplomat (Konsolosluk) | 35 (kariyer memur sınavı için) |
Genel kural: Merkezi atama ile yapılan memurluklarda yaş sınırı genelde yoktur. Kadro nitelikleri (kurumun ihtiyacı) ek yaş sınırı koyabilir.
KPSS Puan Şartları (2026)
| Atama Türü | Geçerli Puan | Tipik Baraj |
|---|---|---|
| Memurluk (genel) | KPSS B grubu (P3, P93, P94) | 60-70+ |
| Öğretmenlik | KPSS + ÖABT | 65-75+ |
| Polis (POMEM) | KPSS + fiziki + mülakat | 65-75+ |
| Sağlık personeli (sözleşmeli) | KPSS | 55-70 |
| Hâkim/savcı | KPSS A grubu + ALES + mülakat | 70-80+ |
| Müfettiş | KPSS A + kurum yazılı + mülakat | 85+ |
| Vergi denetmeni | KPSS A + kurum yazılı + mülakat | 80+ |
KPSS puanları 2 yıl geçerlidir; süresi dolduğunda yeniden sınava girilmesi gerekir.
Atama Türleri
1) Merkezi Atama (KPSS ile ÖSYM Yerleştirme)
- ÖSYM yılda 2 dönem (KPSS 2026/1 ve KPSS 2026/2) merkezi yerleştirme yapar
- Adaylar KPSS puanları ve tercihlerine göre kadrolara yerleştirilir
- En yaygın atama türüdür
2) Kurum Açık Ataması
- Bakanlıklar ve kurumlar kendi kadroları için ayrı ilan açar
- KPSS puanı + sözlü mülakat + bazen yazılı sınav
- Hâkim/savcı, müfettiş, denetmen gibi nitelikli kadrolar için yaygın
3) Sözleşmeli Personel Alımı
- 4/B kapsamında, KPSS ile veya doğrudan mülakatla
- Mukavele süreli (genelde 1-3 yıl yenilenebilir)
- Daha sonra kadroya geçiş mümkün olabilir
4) İstisnai Atama
- Yüksek nitelikli uzmanlar için (örnek: TÜBİTAK, üniversite akademik kadrolar)
- Mülakat ağırlıklı
Güvenlik/Arşiv Soruşturması
7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu uyarınca:
Soruşturmada incelenenler
Olumsuz soruşturma sonucu atamayı engeller. Sonucun olumsuz çıkması bazen yıllar sonra emekli olunca da geriye dönük etki yaratır.
Atama Süreci
Memurluk Atama Adımları
- 1KPSS Sınavı
Eğitim düzeyine uygun KPSS oturumuna gir, en az kadronun beklediği barajı geç.
- 2Tercih ve Yerleştirme
ÖSYM ilanına göre tercihler yapılır. KPSS puanı ve tercihler birleştirilerek yerleştirme yapılır.
- 3Yerleştirme Sonucu
ÖSYM yerleştirme sonucu açıklar. Kadroya yerleşilirse atama başlar.
- 4Belge Tamamlama
İlgili kuruma istenen evraklar (diploma, sağlık raporu, askerlik durumu, fotoğraf, ikametgâh) teslim edilir.
- 5Güvenlik Soruşturması
Polis ve istihbarat birimi soruşturma yapar. 1-3 ay sürebilir.
- 6Atama Kararı
Olumlu sonuçta atama kararı çıkar; göreve başlama tarihi bildirilir.
- 7Göreve Başlama
Belirlenen tarih ve yerde göreve başlanır. Aday memur süreci başlar.
- 8Asalet Tasdiki
Aday memurluk genelde 1-2 yıldır. Sürecin sonunda kadroya asaleten atanılır.
Aday Memur Süreci
Atama sonrası ilk 1-2 yıl aday memurluk statüsündedir:
- Kurumun temel eğitim programını başarıyla tamamlamak şart
- Performans değerlendirmesi yapılır
- Disiplin ihlali asalet tasdikini engelleyebilir
- Aday memur, kadrolu memurun haklarına sahiptir ama özlük tam değildir
Aday süre sonunda asalet tasdiki ile kadroya asaleten atanılır.
Memurluk Özlük Hakları (2026)
Memurun temel hakları
Memurun Engelleri
Memur olamayacak veya görevden ayrılacak durumlar:
- Mahkumiyet (madde 48 kapsamı)
- İstifa (kendi isteğiyle)
- Görevden ayrılma cezası (disiplin)
- Engellilik raporlu sebebi
- Yaş haddinden emeklilik (kadın 58, erkek 60)
- Vefat
Sıkça Sorulan Sorular
KPSS A grubu nedir, nasıl alınır?
KPSS A grubu, hâkim/savcı, müfettiş, kaymakam, denetmen gibi yüksek nitelikli kadrolar için alan bilgisi sınavıdır. Hukuk, iktisat, maliye, muhasebe, çalışma ekonomisi ve istatistik bölümleri için ayrı puanlar üretilir.
Memurluk için yaş sınırı kaç?
Genel merkezi atamada üst yaş sınırı yoktur. Bazı kadrolar (polis, subay, hâkim adaylığı) ayrı yaş sınırı koyar.
Lise mezunu hangi kadroyu hedefleyebilir?
KPSS Ortaöğretim ile memurluk (B grubu), polislik (PMYO), bekçilik, gardiyanlık, hizmetli kadrolar.
Aday memurluk ne kadar sürer?
Genelde 1-2 yıl. Bazı meslek gruplarında (öğretmen, hâkim) farklılık olabilir.
Memur kıdem tazminatı alır mı?
Memurlar normal işçi gibi kıdem tazminatı almaz; bunun yerine emeklilik ikramiyesi alır (her hizmet yılı için 30 günlük maaş).
Kamu personeli olmak vergi avantajı sağlar mı?
Maaş gelir vergisinden tam istisna değildir; özel sektörle benzer vergilendirilir. Aile/çocuk yardımları belirli tutara kadar muaftır.
Çift memur eşler kadro değiştirebilir mi?
Eş durumu nedeniyle 1 kez ücretsiz tayin hakkı vardır. Ek tayinler kurumun ihtiyacına göre değerlendirilir.
Memurken üniversite okuyabilir miyim?
Evet, izinle veya normal mesai dışında okuma mümkündür. Açık öğretim yaygındır.
İhraç ediliyor olmak yeniden memur olmamı engeller mi?
Genelde evet. 657/48 madde kapsamına giren ihraç sebebi varsa yeniden memurluk imkânsızdır. Bazı durumlarda 5-10 yıl sonra incelenebilir.
İlgili İçerikler
- KPSS Başvuru Şartları
- KPSS A Grubu Şartları
- KPSS Öğretmenlik Şartları
- Polis Olma Şartları
- Hakim ve Savcı Olma Şartları