TYT (Temel Yeterlilik Testi) ve AYT (Alan Yeterlilik Testi), Türkiye’de üniversiteye girişte uygulanan YKS (Yükseköğretim Kurumları Sınavı)‘nın iki temel oturumudur. ÖSYM (Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi) tarafından her yıl Haziran ayında düzenlenir. Lisans, önlisans ve devlet konservatuvarı programlarına yerleşmek için TYT zorunludur; lisans programları için TYT + AYT birlikte gerekir. 2026 itibarıyla başvurular ais.osym.gov.tr üzerinden online yapılır; yıllık 2.5+ milyon aday sınava girer.
Bu rehber 2026 TYT-AYT başvuru şartları, sınav formatı, puan türleri, tercih süreci, ücret, geçerlilik ve hazırlık stratejileri‘ni detaylıca açıklar.
YKS Sınav Yapısı
| Oturum | Süre | Soru Sayısı | Hangi Bölümler İçin? |
|---|---|---|---|
| TYT | 165 dk | 120 soru | Önlisans + Lisans temel |
| AYT (Sayısal) | 180 dk | 40 soru (Mat) + 40 soru (Fen) | Mühendislik, sayısal lisans |
| AYT (Sözel) | 180 dk | 40 soru (Sosyal) + 40 soru (Türk Dili Edebiyat) | Sözel lisans |
| AYT (Eşit Ağırlık) | 180 dk | Mat + Türkçe ağırlık | Hukuk, işletme, iktisat |
| YDT | 120 dk | 80 soru | Yabancı dil bölümleri (İngilizce, Almanca vs.) |
TYT Detayları
| Ders | Soru Sayısı |
|---|---|
| Türkçe | 40 soru |
| Sosyal Bilimler (Tarih, Coğrafya, Felsefe, Din) | 20 soru |
| Temel Matematik | 40 soru |
| Fen Bilimleri (Fizik, Kimya, Biyoloji) | 20 soru |
| Toplam | 120 soru, 165 dakika |
Önemli: TYT, üniversitenin önlisans veya lisans her programına gitmek için temel sınavdır. AYT’ye girmeden TYT yetersizse lisansa yerleşilemez.
AYT Detayları
| Bölüm | Soru Sayısı |
|---|---|
| Türk Dili ve Edebiyatı | 40 soru |
| Sosyal Bilimler (Coğrafya, Tarih, Felsefe, Din) | 40 soru |
| Matematik | 40 soru |
| Fen Bilimleri (Fizik, Kimya, Biyoloji) | 40 soru |
| Toplam | 160 soru, 180 dakika |
Strateji: Aday hangi puan türüne yönelik çalışıyorsa o bölümün soru sayısını öğrenir. Sayısal aday Mat-Fen, sözel aday Edebiyat-Sosyal’a ağırlık verir.
YDT (Yabancı Dil Testi)
| Dil | Aday Sayısı |
|---|---|
| İngilizce | En kalabalık (~%85) |
| Almanca | Sınırlı sayıda |
| Fransızca | Az |
| Arapça | Az |
| Rusça | Çok az |
| Soru sayısı | 80 soru, 120 dakika |
| Konular | Kelime, dilbilgisi, paragraf |
YKS Puan Türleri
| Puan Türü | TYT Ağırlık | AYT Ağırlık |
|---|---|---|
| TYT Puanı | %100 TYT | — |
| SAY (Sayısal) | %40 TYT + %60 Mat-Fen AYT | — |
| SÖZ (Sözel) | %40 TYT + %60 Edebiyat-Sosyal AYT | — |
| EA (Eşit Ağırlık) | %40 TYT + %60 Mat-Edebiyat AYT | — |
| DİL | %40 TYT + %60 YDT | — |
Başvuru Şartları
TYT-AYT başvuru temel şartları
Başvuru Süreci
TYT-AYT başvuru adımları
- 1ÖSYM Aday Sayfası
ais.osym.gov.tr → Aday İşlemleri Sistemi.
- 2Üyelik
Yeni adaysanız hesap oluşturun.
- 3Başvuru Açılışı
ÖSYM Şubat ayında başvuru ilanı yapar.
- 4Lise Bilgisi
MEB e-Okul’dan otomatik gelir.
- 5Hangi Sınavlara Gireceğim?
TYT, AYT, YDT seçimi.
- 6Sınav Merkezi
Tercih ettiğiniz şehri seç.
- 7Engelli Başvurusu
Varsa belge yükleyin.
- 8Ücret Ödeme
Banka veya kredi kartıyla.
- 9Sınav Giriş Belgesi
Sınavdan 1 hafta önce.
- 10Sınava Girme
Haziran ayı, belirlenen merkez.
Ücretler (2026)
| Sınav | Ücret (Tahmini) |
|---|---|
| TYT | ~600 TL |
| TYT + AYT | ~1.200 TL |
| TYT + AYT + YDT | ~1.500 TL |
| Geç başvuru | ~200 TL ek |
| Şehir değişiklik | ~50 TL |
| Sonuç belgesi | Ücretsiz (ais.osym.gov.tr) |
Tercih Süreci
YKS tercih süreci
- 1Sonuç Açıklanır
Temmuz başında ÖSYM sonuç açıklar.
- 2Tercih Klavuzu
ÖSYM kontenjan + puan listelerini yayınlar.
- 324 Tercih
En fazla 24 program tercih edilebilir.
- 4Sıralama
En çok istenen üst sırada.
- 5Yerleştirme
ÖSYM Ağustos başında yerleştirme.
- 6Kayıt
Yerleşilen üniversiteye Eylül ayı.
- 7Boş Kontenjan
Boş kalan kontenjanlar ek tercih (Eylül-Ekim).
- 8Açıkta Kalanlar
Açık öğretim, vakıf üniversiteleri, gelecek yıl YKS.
Yerleştirme Puanı Hesaplama
| Bileşen | Ağırlık |
|---|---|
| TYT/AYT puanı | Yerleştirme puanının ana bileşeni |
| OBP (Ortaöğretim Başarı Puanı) | Yerleştirmeye %12-22 ek katkı |
| OBP+ | Eski mezunlar için 4 yıllık üniversiteye 0.5 katsayı |
| Diploma notu (lise) | OBP’ye dönüşür (5’lik = 100’lük) |
| Yerleştirme Puanı | TYT/AYT + OBP toplamı |
Önemli Sınav Türü Eşleşmeleri
| Bölüm | Gerekli Puan Türü |
|---|---|
| Tıp / Diş Hekimliği | SAY (en yüksek) |
| Mühendislik | SAY |
| Fen Bilimleri | SAY |
| Hukuk / Kamu Yönetimi | EA |
| İşletme / İktisat / Maliye | EA |
| Edebiyat / Tarih / Felsefe | SÖZ |
| Sosyal Bilimler | SÖZ |
| Yabancı Dil (İng. Öğretmenliği) | DİL |
| Hemşirelik / Sağlık Lisans | SAY |
| Eczacılık | SAY |
| Veterinerlik | SAY |
| Psikoloji | EA (genelde) |
Üniversite Yerleştirme Puanı (2026 Tahmini)
| Bölüm | Tipik Yerleşme Puanı (SAY/EA) |
|---|---|
| Tıp Fakültesi (devlet, en iyi) | 550-585 (SAY) |
| Diş Hekimliği | 520-560 (SAY) |
| Bilgisayar Mühendisliği (Boğaziçi, ODTÜ, İTÜ) | 530-555 (SAY) |
| Hukuk (en iyi devlet) | 480-515 (EA) |
| İşletme (Boğaziçi) | 490-510 (EA) |
| Psikoloji | 450-490 (EA) |
| Hemşirelik (devlet) | 350-420 (SAY) |
| Türk Dili ve Edebiyatı | 350-410 (SÖZ) |
| İngilizce Öğretmenliği | 420-465 (DİL) |
Hazırlık Stratejisi
TYT-AYT hazırlık ipuçları
Sınav Günü Kuralları
Sınav günü dikkat edilecekler
Engelli Adaylara Düzenleme
| Engelli Türü | Düzenleme |
|---|---|
| Görme engelli | Büyük puntolu, sesli, refakatçi |
| İşitme engelli | İşaret dili tercüman, sessiz oda |
| Bedensel engelli | Asansörlü merkez, oturma düzenlenmiş |
| Otizm | Sakin oda, ek süre |
| Disleksi | Ek süre |
| Kronik hastalık | İlaç, refakatçi |
Önemli Hatırlatmalar
Yılda **1 kez**, **Haziran** ayında. TYT cumartesi, AYT/YDT pazar günü uygulanır. Yıl içinde tekrar girme imkânı **yok**. **TYT (Temel Yeterlilik Testi)** üniversiteye girişin temel sınavı (önlisans/lisans), **AYT (Alan Yeterlilik Testi)** ise 4 yıllık lisansa yerleşmek için ek sınav. Lisans için ikisi de gerekli. **Evet**. 2 yıllık önlisans (Meslek Yüksekokulu) programları için sadece TYT puanı yeterli. AYT’ye girmek **opsiyoneldir** ama önlisans için gerekmez. 2026 tahmini: Tıp ~580+, Mühendislik (top) ~530+, Hukuk ~500+, İşletme (top) ~490+, Hemşirelik ~400+. Devlet/vakıf, üniversite ve bölüme göre değişir. **SAY (Sayısal)** mühendislik/tıp, **EA (Eşit Ağırlık)** işletme/hukuk, **SÖZ (Sözel)** edebiyat/tarih, **DİL** yabancı dil bölümleri. **Ortaöğretim Başarı Puanı**. Lise diploma notunun yerleştirme puanına eklenen kısmı. 4’lük not 5’liğe dönüştürülür, sonra 100’lüğe. Yüksek not ortalaması yerleştirmede avantaj. Evet, **açık lise mezunları** YKS’ye başvurabilir. Diploma + transkript ile aday hesabı oluşturulur. OBP yine hesaplanır. YÖK denkliği almanız gerekir. Sonrasında YKS’ye Türk lise mezunu gibi başvurursunuz. Yabancı uyruklu kontenjan da alternatif (YÖS). **1 yıl**. Sadece o yıl yerleştirme için geçerli. Geçen yılki TYT puanıyla bu yıl başvurulamaz; yeniden sınava girilir. Sınava girilmezse **ücret iadesi yok**. O yıl yerleştirme hakkınızı kullanmamış olursunuz. Sonraki yıl tekrar başvurabilirsiniz. Evet, **2. üniversite** için YKS’ye girilebilir. 0.5 katsayı uygulanır (önceden mezun olanlar için). Açık öğretim 2. üniversite seçeneği daha kolay. TYT’den 90+ net, AYT’dan Mat 35+ Fen 35+ net. Toplam puan 580+ tıp giriş eşiğine yaklaştırır. Yıl koşullarına göre değişir.YKS sürecinde kritik notlar
Sıkça Sorulan Sorular
TYT ve AYT yılda kaç kez yapılır?
TYT ve AYT farkı nedir?
Önlisans için sadece TYT yeterli mi?
Hangi sınava ne kadar puan?
4 puan türü ne demek?
OBP nedir?
Açık lise mezunuyum, başvurabilir miyim?
Yurtdışında lise okudum, ne yapmalıyım?
TYT puanı kaç yıl geçerli?
Sınava girmeyince ne olur?
4 yıllık lisanstan mezunum, YKS’ye yine girebilir miyim?
Tıp için kaç netti gerekir?